การฝึก “จิตวิทยา” ของเทรดเดอร์

เราไม่สามารถอยู่โดยไม่มีอารมณ์ได้ แต่เราสามารถสร้างอิสระจากอารมณ์และเลือกอารมณ์ที่เหมาะกับการเทรดได้ หนึ่งแบบฝึกหัดที่ง่ายที่สุดสำหรับเทรดเดอร์ที่กำลังลำบากเรื่องจิตวิทยาการเทรดอยู่ก็คือ ‘การหายใจ’ โดยเฉพาะการหายใจแบบกะบังลม

คุณ Rande Howell เขาแนะนำให้ลองใช้เครื่องวัดหัวใจควบคู่ไปด้วย เริ่มจากดูอัตราการเต้นหัวใจขณะที่พักก่อน แล้วดูตอนหายใจขณะเทรด สังเกตค่าที่แสดง ตอนแรกจะเห็นค่าหัวใจเต้นแบบกระโดดไม่เป็นระเบียบ แต่ถ้าฝึกไปเรื่อยๆ จะเริ่มช้าลง

เขายกตัวอย่างจากตอนทำงานเป็นนักบำบัดกับผู้ป่วย Panic Disorder สิ่งที่เขาสอนคือ อย่าต่อสู้กับ Panic Attack แต่ให้หายใจไปกับมันด้วยการหายใจแบบกะบังลม หลังจากนั้นก็พบว่าอาการ Panic หายไปภายใน 20 นาที โดยไม่ต้องเข้าโรงพยาบาล

สติ เป็นพลังของทักษะพื้นฐานที่สำคัญ และมองว่าสติคือการก้าวถอยออกจากความคิด และเขาชอบจำกัดความว่ามันคือ ‘การสังเกตสิ่งที่คุณกำลังสังเกต’

ปัญหาคือ คนส่วนใหญ่ไม่รู้จักการทำแบบนั้น เวลาเจอปัญหาก็มักจะงงว่า ‘มันเกิดขึ้นเอง ทำไมฉันเป็นแบบนี้’ และเพราะพวกเขาไปสังเกตตอนหลัง ซึ่งมันสายเกินไปแล้ว แต่ถ้าจับได้ตั้งแต่ต้น ก่อนที่อารมณ์จะสะสม จนร่างกายแสดงอาการออกมา เราก็จะสามารถดึงมันกลับมาได้

เขาใช้แบบฝึกที่เรียกว่า Second-Order Metacognition คือไม่ใช่แค่สังเกตอารมณ์ แต่เป็นผู้สังเกตที่สังเกตผู้สังเกตอีกที เช่น มองตัวเองตอนกำลังเทรดแล้วถามว่า ‘อะไรผลักให้คนคนนี้เทรดแบบนี้?’ อ๋อ ความกลัวขาดทุนกำลังบีบอยู่ แล้วก็ถามต่อว่า ‘ทำไมความกลัวนี้ถึงอยู่ตรงนี้?’ คำตอบก็มักจะเป็นเพราะมันถูกฝังมาจากวิวัฒนาการ และเสริมด้วยการเรียนรู้จากครอบครัวและสังคม

จริงๆแล้วเราไม่ได้มีอารมณ์ แต่อารมณ์ต่างหากที่ครอบงำเราอยู่ และถ้าเราไม่ยอมรับความจริงตรงนี้ อารมณ์มันก็จะมีอำนาจเหนือเรา มันจะเข้ามาคุมสมอง คุมร่างกาย จนทำให้คิดวิเคราะห์ไม่เป็นระบบ เราจะสังเกตได้ผ่าน การหายใจ การเกร็งตัว

สิ่งแรกที่คุณ Rande จะทำคือเปลี่ยนมุมมองต่ออารมณ์ ขั้นต่อมาคือ การเรียนรู้ที่จะควบคุมอารมณ์ เช่น ฝึกหายใจด้วยกะบังลม ในขณะเทรดถ้าเราเห็นตัวเองกั้นหายใจหรือไม่หายใจดีๆ แสดงว่า อารมณ์กำลังจะครอบงำเรา

ในเรื่องของจิตวิทยาการเทรด เราต้องเรียนรู้ว่าจะเข้าไปแทรกแซงอารมณ์ และสร้างอารมณ์ให้เหมาะสมได้อย่างไร เขาแนะนำว่าเริ่มเทรดจากเงินจริงให้เล็กที่สุด เช่น เล่น Micro Contract หรือจำนวนที่เล็กมากๆ เพื่อไม่ให้พอร์ตพัง แล้วค่อยๆ สังเกตว่าอารมณ์เปลี่ยนยังไง

เพราะต่อให้ใครเตือนล่วงหน้า มือใหม่ก็มักจะไม่เชื่อ คิดว่าระบบเทรดที่เรียนมานั้นเวิร์กแน่นอน แต่พอเจอสถานการณ์จริง อารมณ์กลัวเสียเงินหรืออยากได้กำไรก้อนใหญ่จะพุ่งขึ้นมาทันที แล้วสมองคิดวิเคราะห์จะถูกโยนทิ้งไป เหลือแค่ ‘สัญชาตญาณมนุษย์ถ้ำ’ ที่เข้ามาคุมแทน